arraisonner

arraisonner

verbe, /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/

Usage : peu fréquent (0.38 occurrences par million — Lexique 3.83).

Témoignages historiques

Frise des témoins : Littré 1873 (2 sens) — Académie 1935 (2 sens)

Littré (1873)

v. a.

  1. Chercher à persuader par des raisons. Vieux en ce sens.

    Tandis que j'arraisonnais M. le duc d'Orléans, le roi consultait et sa famille et son conseil — Saint-Simon (1675-1755)

    M. du Maine me voulut arraisonner sur le lieu où nous étions Montrevel et moi — Saint-Simon (1675-1755)

  2. En termes de marine et de police sanitaire, s'informer d'où vient un vaisseau et où il va.

Étymologie : Provenç. arrazonar ; anc. catal. arrahonar ; portug. arrazoar ; du bas-lat. arratiocinare (voy. À et RAISONNER) ; d'où la double forme arraisoner et araisnier.

Historique : XIe s. Mout fierement Charlon [il] en araisune XIIe s. Mout durement fu d'els [eux] araisonez Charlon [il] apele, prist l'en à arraisnier Entre vus et le rei avez este medlé ; L'apostolies l'en ad sovent araisuné ; Li prelat del reaume l'en unt amonesté XIIIe s. Li rois puis l'araisonne mout debonairement De mainte chose i fut Berte mout araisnie Comment on doit araisonner son seigneur, avant que on ait bon appel contre lui XVe s. Ils entrerent en sa maison [à Philippe d'Artevelle], et lui araisonerent et remontrerent comment la bonne ville de Gand estoit en grant necessité d'avoir un souverai…

Émile Littré, Dictionnaire de la langue française — domaine public. Numérisation XMLittré, François Gannaz (CC BY-SA 3.0).

Académie française, 8e édition (1935)

v. tr.

  1. Chercher à amener quelqu’un à un avis, à une opinion, en lui donnant des raisons pour le déterminer. Je l’ai arraisonné à ce sujet et il s’est rendu. Il est vieux.

  2. En termes de Marine, il s’emploie spécialement avec le sens de Reconnaître le chargement, la destination, l’état sanitaire, etc., d’un navire qui aborde.

Dictionnaire de l'Académie française, huitième édition (1932-1935) — domaine public. Numérisation ATILF/Chicago, conversion communautaire.

Grammaire et formes (51)
  • arraisonnerions — conditionnel présent 1ʳᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnəʁjɔ̃/ ou /aʁɛzonəʁjɔ̃/
  • arraisonnerais — conditionnel présent 1ʳᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnəʁɛ/ ou /aʁɛzonəʁɛ/
  • arraisonneriez — conditionnel présent 2ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnəʁje/ ou /aʁɛzonəʁje/
  • arraisonnerais — conditionnel présent 2ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnəʁɛ/ ou /aʁɛzonəʁɛ/
  • arraisonneraient — conditionnel présent 3ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnəʁɛ/ ou /aʁɛzonəʁɛ/
  • arraisonnerait — conditionnel présent 3ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnəʁɛ/ ou /aʁɛzonəʁɛ/
  • arraisonnons — impératif présent 1ʳᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnɔ̃/ ou /aʁɛzonɔ̃/
  • arraisonnez — impératif présent 2ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/
  • arraisonne — impératif présent 2ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnə/ ou /aʁɛzonə/
  • arraisonnerons — indicatif futur 1ʳᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnəʁɔ̃/ ou /aʁɛzonəʁɔ̃/
  • arraisonnerai — indicatif futur 1ʳᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnəʁe/ ou /aʁɛzonəʁe/
  • arraisonnerez — indicatif futur 2ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnəʁe/ ou /aʁɛzonəʁe/
  • arraisonneras — indicatif futur 2ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnəʁa/ ou /aʁɛzonəʁa/
  • arraisonneront — indicatif futur 3ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnəʁɔ̃/ ou /aʁɛzonəʁɔ̃/
  • arraisonnera — indicatif futur 3ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnəʁa/ ou /aʁɛzonəʁa/
  • arraisonnions — indicatif imparfait 1ʳᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnjɔ̃/ ou /aʁɛzonjɔ̃/
  • arraisonnais — indicatif imparfait 1ʳᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnɛ/ ou /aʁɛzonɛ/
  • arraisonniez — indicatif imparfait 2ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnje/ ou /aʁɛzonje/
  • arraisonnais — indicatif imparfait 2ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnɛ/ ou /aʁɛzonɛ/
  • arraisonnaient — indicatif imparfait 3ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnɛ/ ou /aʁɛzonɛ/
  • arraisonnait — indicatif imparfait 3ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnɛ/ ou /aʁɛzonɛ/
  • arraisonnâmes — indicatif passé 1ʳᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnamə/ ou /aʁɛzonamə/
  • arraisonnai — indicatif passé 1ʳᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/
  • arraisonnâtes — indicatif passé 2ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnatə/ ou /aʁɛzonatə/
  • arraisonnas — indicatif passé 2ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔna/ ou /aʁɛzona/
  • arraisonnèrent — indicatif passé 3ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnɛʁə/ ou /aʁɛzonɛʁə/
  • arraisonna — indicatif passé 3ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔna/ ou /aʁɛzona/
  • arraisonnons — indicatif présent 1ʳᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnɔ̃/ ou /aʁɛzonɔ̃/
  • arraisonne — indicatif présent 1ʳᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnə/ ou /aʁɛzonə/
  • arraisonnez — indicatif présent 2ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/
  • arraisonnes — indicatif présent 2ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnə/ ou /aʁɛzonə/
  • arraisonnent — indicatif présent 3ᵉ pers. pluriel — /aʁezɔnə/ ou /aʁɛzonə/
  • arraisonne — indicatif présent 3ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnə/ ou /aʁɛzonə/
  • arraisonner — infinitif — /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/
  • arraisonnées — participe passé pluriel féminin — /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/
  • arraisonnés — participe passé pluriel masculin — /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/
  • arraisonnée — participe passé singulier féminin — /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/
  • arraisonné — participe passé singulier masculin — /aʁɛzɔne/ ou /aʁɛzone/
  • arraisonnant — participe présent — /aʁɛzɔnɑ̃/ ou /aʁɛzonɑ̃/
  • arraisonnassions — subjonctif imparfait 1ʳᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnasjɔ̃/ ou /aʁɛzonasjɔ̃/
  • arraisonnasse — subjonctif imparfait 1ʳᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnasə/ ou /aʁɛzonasə/
  • arraisonnassiez — subjonctif imparfait 2ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnasje/ ou /aʁɛzonasje/
  • arraisonnasses — subjonctif imparfait 2ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnasə/ ou /aʁɛzonasə/
  • arraisonnassent — subjonctif imparfait 3ᵉ pers. pluriel — /aʁezɔnasə/ ou /aʁɛzonasə/
  • arraisonnât — subjonctif imparfait 3ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔna/ ou /aʁɛzona/
  • arraisonnions — subjonctif présent 1ʳᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnjɔ̃/ ou /aʁɛzonjɔ̃/
  • arraisonne — subjonctif présent 1ʳᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnə/ ou /aʁɛzonə/
  • arraisonniez — subjonctif présent 2ᵉ pers. pluriel — /aʁɛzɔnje/ ou /aʁɛzonje/
  • arraisonnes — subjonctif présent 2ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnə/ ou /aʁɛzonə/
  • arraisonnent — subjonctif présent 3ᵉ pers. pluriel — /aʁezɔnə/ ou /aʁɛzonə/
  • arraisonne — subjonctif présent 3ᵉ pers. singulier — /aʁɛzɔnə/ ou /aʁɛzonə/

Source de l'entrée : Morphalou 3.1, licence LGPL-LR — entrée arraisonner#5994.

Entrée morphologique (v0.1). Données JSON : lemme.