anéantir
verbe, /anɛɑ̃tiʁ/ ou /aneɑ̃tiʁ/
Témoignages historiques
Frise des témoins : Littré 1873 (6 sens) — Académie 1935 (5 sens)
Littré (1873)
v. a.
Faire rentrer dans le néant. Dieu peut anéantir l'univers.
Détruire. Les barbares ont anéanti l'empire romain.
L'homme anéantit plus d'individus vivants que tous les carnassiers n'en dévorent — Buffon (1707-1788)
Ô ciel ! anéantis ma fatale existence — Voltaire (1694-1778)
Fig. Jeter dans un accablement profond. J'ai vu des femmes que la crainte de la douleur anéantissait.
Fig. Anéantir un acte. Anéantir une coutume.
Ainsi donc un perfide, après tant de miracles, Pourrait anéantir la foi de tes oracles ? — Jean Racine (1639-1699)
Son impiété Voudrait anéantir le Dieu qu'il a quitté — Jean Racine (1639-1699)
S'anéantir, v. réfl. Devenir à rien. Que d'empires se sont anéantis ! Cette objection s'anéantit d'elle-même.
En termes de dévotion, s'abaisser, s'humilier devant Dieu.
Il ne sait presque que s'anéantir en la présence de Dieu — Massillon (1663-1742)
Le sanctuaire devant lequel les princes s'anéantissent — Massillon (1663-1742)
Étymologie : Provenç. anientar ; ital. anientare ; de à et néant, à l'aide de la terminaison verbale ir. On disait dans l'ancien français anientir et anienter.
Historique : XIIIe s. Cis maus qui si me deffigure, Qui si me vait anientant Car tous ses cors estoit sechiés De viellece et anoiantis Moult consenti Dieux le peuple Israel à anienter por leur pechié Et quant, toutes ces choses aneanties por bones reisons, li rois loe ce que li juge li firent d'endroit le borgois.... Anienti L'action qu'il avoit de novele dessaizine est anientie, et ne pot mès pledier fors sor le [la] proprieté Li generax procureres n'est pas por ce anientis Li chanoines est d'autre part Qui au tresor fait grant essart ; Le tresor tres anoiantist Lors le convient seingner ou prendre medici…
Émile Littré, Dictionnaire de la langue française — domaine public. Numérisation XMLittré, François Gannaz (CC BY-SA 3.0).
Académie française, 8e édition (1935)
v. tr.
Réduire au néant, mettre à néant. Dieu seul peut anéantir les êtres qu’il a créés. Cette objection s’anéantit d’elle-même.
Par extension, il signifie Réduire à rien, détruire absolument. Il n’y a point de fortune si élevée qu’un revers ne puisse anéantir. Les barbares ont anéanti l’Empire romain. Anéantir une coutume. Cet événement a anéanti ses espérances. Cet homme avait amassé de grands biens et réuni de grands honneurs dans sa famille : tout cela s’est anéanti. Que d’empires seront anéantis!
En termes de Dévotion, S’ANÉANTIR signifie spécialement S’abaisser et s’humilier devant Dieu, par la connaissance qu’on a de son néant.
Par exagération, il signifie encore Mettre dans un état d’abattement, de faiblesse. Cette longue course m’a anéanti.
être anéanti signifie quelquefois être dans une stupéfaction profonde.
Dictionnaire de l'Académie française, huitième édition (1932-1935) — domaine public. Numérisation ATILF/Chicago, conversion communautaire.
Grammaire et formes (51)
- anéantirions — conditionnel présent 1ʳᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tiʁjɔ̃/ ou /anɛɑ̃tiʁjɔ̃/
- anéantirais — conditionnel présent 1ʳᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tiʁɛ/ ou /anɛɑ̃tiʁɛ/
- anéantiriez — conditionnel présent 2ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tiʁje/ ou /anɛɑ̃tiʁje/
- anéantirais — conditionnel présent 2ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tiʁɛ/ ou /anɛɑ̃tiʁɛ/
- anéantiraient — conditionnel présent 3ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tiʁɛ/ ou /anɛɑ̃tiʁɛ/
- anéantirait — conditionnel présent 3ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tiʁɛ/ ou /anɛɑ̃tiʁɛ/
- anéantissons — impératif présent 1ʳᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisɔ̃/ ou /anɛɑ̃tisɔ̃/
- anéantissez — impératif présent 2ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tise/ ou /anɛɑ̃tise/
- anéantis — impératif présent 2ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantirons — indicatif futur 1ʳᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tiʁɔ̃/ ou /anɛɑ̃tiʁɔ̃/
- anéantirai — indicatif futur 1ʳᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tiʁe/ ou /anɛɑ̃tiʁe/
- anéantirez — indicatif futur 2ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tiʁe/ ou /anɛɑ̃tiʁe/
- anéantiras — indicatif futur 2ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tiʁa/ ou /anɛɑ̃tiʁa/
- anéantiront — indicatif futur 3ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tiʁɔ̃/ ou /anɛɑ̃tiʁɔ̃/
- anéantira — indicatif futur 3ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tiʁa/ ou /anɛɑ̃tiʁa/
- anéantissions — indicatif imparfait 1ʳᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisjɔ̃/ ou /anɛɑ̃tisjɔ̃/
- anéantissais — indicatif imparfait 1ʳᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tisɛ/ ou /anɛɑ̃tisɛ/
- anéantissiez — indicatif imparfait 2ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisje/ ou /anɛɑ̃tisje/
- anéantissais — indicatif imparfait 2ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tisɛ/ ou /anɛɑ̃tisɛ/
- anéantissaient — indicatif imparfait 3ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisɛ/ ou /anɛɑ̃tisɛ/
- anéantissait — indicatif imparfait 3ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tisɛ/ ou /anɛɑ̃tisɛ/
- anéantîmes — indicatif passé 1ʳᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃timə/ ou /anɛɑ̃timə/
- anéantis — indicatif passé 1ʳᵉ pers. singulier — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantîtes — indicatif passé 2ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃titə/ ou /anɛɑ̃titə/
- anéantis — indicatif passé 2ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantirent — indicatif passé 3ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tiʁə/ ou /anɛɑ̃tiʁə/
- anéantit — indicatif passé 3ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantissons — indicatif présent 1ʳᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisɔ̃/ ou /anɛɑ̃tisɔ̃/
- anéantis — indicatif présent 1ʳᵉ pers. singulier — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantissez — indicatif présent 2ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tise/ ou /anɛɑ̃tise/
- anéantis — indicatif présent 2ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantissent — indicatif présent 3ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisə/ ou /anɛɑ̃tisə/
- anéantit — indicatif présent 3ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantir — infinitif — /aneɑ̃tiʁ/ ou /anɛɑ̃tiʁ/
- anéanties — participe passé pluriel féminin — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantis — participe passé pluriel masculin — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantie — participe passé singulier féminin — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéanti — participe passé singulier masculin — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantissant — participe présent — /aneɑ̃tisɑ̃/ ou /anɛɑ̃tisɑ̃/
- anéantissions — subjonctif imparfait 1ʳᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisjɔ̃/ ou /anɛɑ̃tisjɔ̃/
- anéantisse — subjonctif imparfait 1ʳᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tisə/ ou /anɛɑ̃tisə/
- anéantissiez — subjonctif imparfait 2ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisje/ ou /anɛɑ̃tisje/
- anéantisses — subjonctif imparfait 2ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tisə/ ou /anɛɑ̃tisə/
- anéantissent — subjonctif imparfait 3ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisə/ ou /anɛɑ̃tisə/
- anéantît — subjonctif imparfait 3ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃ti/ ou /anɛɑ̃ti/
- anéantissions — subjonctif présent 1ʳᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisjɔ̃/ ou /anɛɑ̃tisjɔ̃/
- anéantisse — subjonctif présent 1ʳᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tisə/ ou /anɛɑ̃tisə/
- anéantissiez — subjonctif présent 2ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisje/ ou /anɛɑ̃tisje/
- anéantisses — subjonctif présent 2ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tisə/ ou /anɛɑ̃tisə/
- anéantissent — subjonctif présent 3ᵉ pers. pluriel — /aneɑ̃tisə/ ou /anɛɑ̃tisə/
- anéantisse — subjonctif présent 3ᵉ pers. singulier — /aneɑ̃tisə/ ou /anɛɑ̃tisə/
Source de l'entrée : Morphalou 3.1, licence LGPL-LR — entrée anéantir#5006.