brandir
verbe · /bʁɑ̃diʁ/
Usage : fréquent (14 occurrences par million, Lexique 3.83).
Définitions
Agiter dans sa main une arme ou un objet en le tenant levé, souvent de façon menaçante.
« Ce noble mortel Marche en brandissant Un sabre innocent »Béranger (1780-1857)
Invoquer ostensiblement un argument ou une menace pour impressionner.
Il brandit la menace d'un procès pour obtenir gain de cause.
« Puis, quand ce trône ose brandir son foudre. De vieux fusils l'abattent en trois jours. »Béranger (1780-1857)
Définitions Francorium (CC BY-SA 4.0) · méthode.
Grammaire et formes (51)
- brandirions : conditionnel présent 1ʳᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃diʁjɔ̃/
- brandirais : conditionnel présent 1ʳᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃diʁɛ/
- brandiriez : conditionnel présent 2ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃diʁje/
- brandirais : conditionnel présent 2ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃diʁɛ/
- brandiraient : conditionnel présent 3ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃diʁɛ/
- brandirait : conditionnel présent 3ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃diʁɛ/
- brandissons : impératif présent 1ʳᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disɔ̃/
- brandissez : impératif présent 2ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃dise/
- brandis : impératif présent 2ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃di/
- brandirons : indicatif futur 1ʳᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃diʁɔ̃/
- brandirai : indicatif futur 1ʳᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃diʁe/
- brandirez : indicatif futur 2ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃diʁe/
- brandiras : indicatif futur 2ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃diʁa/
- brandiront : indicatif futur 3ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃diʁɔ̃/
- brandira : indicatif futur 3ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃diʁa/
- brandissions : indicatif imparfait 1ʳᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disjɔ̃/
- brandissais : indicatif imparfait 1ʳᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃disɛ/
- brandissiez : indicatif imparfait 2ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disje/
- brandissais : indicatif imparfait 2ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃disɛ/
- brandissaient : indicatif imparfait 3ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disɛ/
- brandissait : indicatif imparfait 3ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃disɛ/
- brandîmes : indicatif passé 1ʳᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃dimə/
- brandis : indicatif passé 1ʳᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃di/
- brandîtes : indicatif passé 2ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃ditə/
- brandis : indicatif passé 2ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃di/
- brandirent : indicatif passé 3ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃diʁə/
- brandit : indicatif passé 3ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃di/
- brandissons : indicatif présent 1ʳᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disɔ̃/
- brandis : indicatif présent 1ʳᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃di/
- brandissez : indicatif présent 2ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃dise/
- brandis : indicatif présent 2ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃di/
- brandissent : indicatif présent 3ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disə/
- brandit : indicatif présent 3ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃di/
- brandir : infinitif · /bʁɑ̃diʁ/
- brandies : participe passé pluriel féminin · /bʁɑ̃di/
- brandis : participe passé pluriel masculin · /bʁɑ̃di/
- brandie : participe passé singulier féminin · /bʁɑ̃di/
- brandi : participe passé singulier masculin · /bʁɑ̃di/
- brandissant : participe présent · /bʁɑ̃disɑ̃/
- brandissions : subjonctif imparfait 1ʳᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disjɔ̃/
- brandisse : subjonctif imparfait 1ʳᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃disə/
- brandissiez : subjonctif imparfait 2ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disje/
- brandisses : subjonctif imparfait 2ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃disə/
- brandissent : subjonctif imparfait 3ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disə/
- brandît : subjonctif imparfait 3ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃di/
- brandissions : subjonctif présent 1ʳᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disjɔ̃/
- brandisse : subjonctif présent 1ʳᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃disə/
- brandissiez : subjonctif présent 2ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disje/
- brandisses : subjonctif présent 2ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃disə/
- brandissent : subjonctif présent 3ᵉ pers. pluriel · /bʁɑ̃disə/
- brandisse : subjonctif présent 3ᵉ pers. singulier · /bʁɑ̃disə/
Témoignages historiques
Littré (1873) · 2 sens
v. a.
Agiter dans sa main avant de lancer ou de frapper. Brandir un javelot, une épée. Fig.
Ce noble mortel Marche en brandissant Un sabre innocentBéranger (1780-1857)
Puis, quand ce trône ose brandir son foudre. De vieux fusils l'abattent en trois jours.Béranger (1780-1857)
Terme de charpentier. Arrêter, affermir, au moyen d'une cheville, deux pièces de bois l'une contre l'autre.
Étymologie : Brand ; provenç. brandir et brandar ; espagn. et portug. brandir ; ital. brandire. Brandir, c'est agiter comme un brand, comme une épée.
Historique : XIe s. [La lance] Par tel aïr estroussée et brandie [Il] Empeint [empoint] le bien, fait lui brandir le corps [Il] brandist son cop, et li Sarrazins chet XIIe s. Par tel vertu [il] l'a [la lance] crolée et brandie À tant s'en torne, s'a son escu saisi ; Ce fut mervelle, quant il nul n'en feri, Et ne porquant s'ot il l'espieu brandi XIIIe s. Lors vint un vilein o sa lance ; Si li refet une envaïe, As deux meins l'a forment brandie, Parmi le cors le volt ferir Et Franchise qui bien s'en cuevre, Brandist la hante de sa lance, Et contre le vilain la lance XIVe s. Eau se bat contre feu ; contre eau…
Émile Littré, Dictionnaire de la langue française, domaine public. Numérisation XMLittré, François Gannaz (CC BY-SA 3.0). Tout ce témoin.
Académie française, 8e édition (1935) · 1 sens
v. tr.
Agiter dans sa main une arme, comme si on se préparait à frapper. Il brandissait une pique. Brandir une lance. Brandir une épée, un sabre, une hache, un bâton, etc.
Dictionnaire de l'Académie française, huitième édition (1932-1935), domaine public. Numérisation ATILF/Chicago, conversion communautaire. Tout ce témoin.
Source de l'entrée : Morphalou 3.1, licence LGPL-LR, entrée brandir#10962.